Borsa

1991 yılında ilimiz esnaflarının çevre illerdeki ticari faaliyetlerindeki karşılaştıkları zorluklar sonucunda ihtiyaç haline gelen Ticaret Borsası’nın kurulması büyük önem arz etmiştir.
Bu nedenle bir araya gelen esnaflarımızın istişareleri sonucunda ilimiz Sanayi ve Ticaret Müdürlüğü’nün aracılığı ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdürlüğü’ne müracaatta bulunarak ilimize Borsa kurulmasına izin verilmiştir.
Kuruluş çalışmaları için, “5590 Sayılı Kanun” hükümleri uyarınca ilimiz ve ilçeler esnaflarımız bir araya gelerek, geçici Yönetim Kurulu oluşturmaları sonucu 10.08.1991 tarihinde ilk resmi Ticaret Borsası organ seçimleri yapılmıştır. Yapılan seçimler sonucunda görev alan Meclis ve Yönetim Kurulu, Borsanın gerekli ihtiyaç ve personellerini temin ederek 01.06.1992 tarihinde ilk resmi faaliyetine başlamıştır. 1 Haziran 2004 Yılında ise “5174 Sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Oda ve Borsalar Kanunu”nun yürürlüğe girmesi ile tüm faaliyetler 5174 Sayılı Kanun ve bu Kanun uyarınca çıkarılmış olan Yönetmelikler kapsamında sürdürülmeye başlanmıştır.  Borsamızın faaliyet alanı Yerköy ve Boğazlıyan ilçelerimiz hariç il merkezi ve diğer ilçelerimizi kapsamakta olup Sorgun Şube, Şefaatli ve Sarıkaya Temsilciliklerimizle üyelerimize en iyi hizmeti vermeye çalışmaktadır.

Borsanın Tanımı :
5174 sayılı Odalar, Borsalar ve Birlik (TOBB) kanunun 28. Maddesine göre; “ Ticaret borsaları, bu Kanunda yazılı esaslar çerçevesinde borsaya dahil maddelerin alım satımı ve borsada oluşan fiyatlarının tespit, tescil ve ilanı işleriyle meşgul olmak üzere kurulan kamu tüzel kişiliğine sahip kurumlardır.”
Borsa denildiğinde genellikle hisse senetlerinin işlem gördüğü Menkul kıymet borsaları akla gelmektedir. Ancak ticaret borsaları ile menkul kıymet borsaları arasında farklar bulunmaktadır. İkisini birbirinden ayıran en temel fark; ticaret borsalarında zirai ürünlerin işlem görmesidir.

Ticaret borsaları, hukuki mevzuatla sınırları belirlenmiş mali ve idari özerkliğe sahip kurumlardır. Bir başka ifadeyle; devlete herhangi bir parasal yük getirmeden kendileri kaynak yaratan, kullanan, hatta kamu kuruluşlarına kaynak aktaran kuruluşlardır. Ayrıca, kendi üyeleri arasından seçimle gelmiş kurullar tarafından yönetilmektedir. Bu yönü ile de hürriyetçi demokrasinin vazgeçilmez unsurudur. Ticaret borsaları aynı zama piyasa ekonomisinin önemli bir parçasıdır. Çünkü, ticaret borsalarında, tarım ürünlerinin fiyatları, arz-talep koşullarına göre oluşmaktadır.

Borsanın Görevleri :
5174 sayılı Odalar, Borsalar ve Birlik kanununun 34. maddesine göre ticaret borsalarının görevleri:
a) Borsaya dahil maddelerin, borsada alım satımını tanzim ve tescil etmek.
b) Borsaya dahil maddelerin borsada oluşan her günkü fiyatlarını usulü dairesinde tespit ve ilan etmek.
c) Alıcı ve satıcının, teslim ve teslim alma ile ödeme bakımından yükümlülüklerini, muamelelerin tasfiye şartlarını, fiyatlar üzerinde etkili şartları ve ihtilaf doğduğunda ihtiyari tahkim usullerini gösteren ve Birliğin onayıyla yürürlüğe girecek genel düzenlemeler yapmak.
d) Yurt içi ve yurt dışı borsa ve piyasaları takip ederek fiyat haberleşmesi yapmak, elektronik ticaret ve internet ağları konusunda üyelerine yol göstermek.
e) 51 inci maddedeki belgeleri düzenlemek ve onaylamak.
f) Borsaya dahil maddelerin tiplerini ve vasıflarını tespit etmek üzere laboratuar ve teknik bürolar kurmak veya kurulmuşlara iştirak etmek.
g) Bölgeleri içindeki borsaya ilişkin örf, adet ve teamülleri tespit etmek, Bakanlığın onayına sunmak ve ilan etmek.
h) Borsa faaliyetlerine ait konularda ilgili resmi makamlara teklif, dilek ve başvurularda bulunmak; üyelerinin tamamı veya bir kesiminin menfaati olduğu takdirde bu üyeleri adına veya kendi adına dava açmak.
ı) Rekabeti bozucu etkileri olabilecek anlaşma, karar ve uyumlu eylem niteliğindeki uygulamaları izlemek ve tespiti halinde ilgili makamlara bildirmek.
j) Mevzuatla bakanlıklara veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarına verilen işlerin, bu Kanunda belirtilen kuruluş amaçları ve görev alanı çerçevesinde borsalara tevdii halinde bu işleri yürütmek.
k) Üyelerinin ihtiyacı olan belgeleri vermek ve bunlara ilişkin gerekli hizmetleri yapmak.
l) Yurt içi fuarlar konusunda yapılacak müracaatları değerlendirip Birliğe teklifte bulunmak.
m) Sair mevzuatın verdiği görevlerle, ilgili kanunlar çerçevesinde Birlik ve Bakanlıkça verilecek görevleri yapmak.

Borsa Organları

MADDE 35. – Borsanın organları şunlardır:
a) Meslek komiteleri.
b) Meclis.
c) Yönetim kurulu.
d) Disiplin kurulu

Borsa Meslek Komiteleri’nin Görevleri

MADDE 37. – Borsa meslek komitelerinin görevleri şunlardır:
a) Konuları dahilinde incelemeler yapmak, faaliyet alanları için yararlı ve gerekli gördükleri tedbirleri, kararlaştırılmak üzere yönetim kuruluna teklif etmek.
b) Meslek komitesiyle ilgili olarak meclis gündeminde yer alan konularda başkan, başkan yardımcısı veya uygun görülen üyelerin, oy kullanmamak üzere meclis toplantısına katılmalarına karar vermek.
c) Faaliyet alanlarına ilişkin olarak, meclis veya yönetim kurulu tarafından bilgi istenmesi halinde, bu konuda araştırma yapmak ve istemi cevaplandırmak.
d) İlgili mevzuatla verilen diğer görevleri yerine getirmek.

Borsa Meclisi’nin Görevleri

MADDE 39. – Borsa meclisinin görevleri şunlardır:

a) Borsa yönetim kurulu ve disiplin kurulu üyelerini seçmek.
b) Kendi üyeleri arasından Birlik genel kurul delegelerini seçmek.
c) Yönetim kurulu tarafından yapılacak teklifleri inceleyip karara bağlamak.
d) Çalışma alanları içindeki örf, adet ve teamülleri tespit ve ilân etmek.
e) Aylık mizanı ve aktarma taleplerini incelemek ve onaylamak.
f) Borsada gerçekleştirilen işlemlerden veya üyelerin yapmış oldukları sözleşmede yer alması halinde bu sözleşmelerle ilgili olarak çıkan ihtilafları çözmekle görevli tahkim müesseseleri oluşturmak.
g) Borsa dışında yapılan işlemlerden doğabilecek ihtilafların çözümü için, mahkemeler tarafından istenecek bilirkişi listesini onaylamak.
h) Borsa üyeleri hakkında disiplin kurulu tarafından teklif edilecek cezalara karar vermek.
ı) Yıllık bütçe ve kesin hesapları onaylamak ve yönetim kurulunu ibra etmek, sorumluluğu
görülenler hakkında takibat işlemlerini başlatmak.
j) Taşınmaz alımına, satımına, inşa, ifraz, tevhit ve rehine ve ödünç para alınmasına,
kamulaştırma yapılmasına ve bu Kanun hükümleri çerçevesinde şirketlere ortak olmaya karar
vermek.
k) Borsa iç yönergesini kabul etmek ve Birliğin onayına sunmak.
l) Borsaya dahil maddelerden hangilerinin, daha sonra tescil ettirilmek şartıyla, borsa yerinin dışında alınıp satılabileceğini belirlemek ve bu şekilde alınıp satılacak maddelerin otuz günü geçmemek kaydıyla tescil edilmesine ilişkin süreyi belirlemek.
m) Yönetim kurulunca borsaya kayıt zorunluluğuna veya üyelerin derecelerine ilişkin olarak verilecek kararlara karşı yapılan itirazları incelemek ve kesin karara bağlamak.
n) Mesleklere ve sorunlara göre ihtisas komisyonları kurmak.
o) Yurt içi ve dışı sınaî, ticarî ve ekonomik kuruluşlara üye olmak ve kongrelerine delege göndermek.
p) Tahsili imkânsızlaşan alacakların takibinden vazgeçme veya ölen, ticareti terk eden ve borsaya olan aidat borçlarını yangın, sel, deprem ve benzeri tabiî afetler gibi iradesi dışında meydana gelen mücbir sebeplerden dolayı ödeme güçlüğü içinde olan üyelerin aidat anapara ve gecikme zammı borçlarının affı ve/veya yeniden yapılandırılmaları ile borsa veya üyeler adına açılacak davalar konusunda yönetim kurulundan gelen teklifleri inceleyip karara bağlamak ve gerekli gördüğünde bu yetkisini yönetim kuruluna devretmek.
r) Borsaya veya Türk ekonomi hayatına önemli hizmetler vermiş kimselere meclisin üye
tam sayısının üçte ikisinin kararıyla şeref üyeliği vermek.
s) İlgili mevzuatla verilen diğer görevleri yerine getirmek.

Borsa Yönetim Kurulu’nun Görevleri

MADDE 41. – Borsa yönetim kurulunun görevleri şunlardır:
a) Mevzuat ve meclis kararları çerçevesinde borsa işlerini yürütmek.
b) Bütçeyi, kesin hesabı ve aktarma tekliflerini ve bunlara ilişkin raporları borsa meclisine
sunmak.
c) Aylık hesap raporunu borsa meclisinin incelemesi ve onayına sunmak.
d) Borsa personelinin işe alınmalarına ve görevlerine son verilmesine, yükselme ve
nakillerine usulüne uygun olarak karar vermek.
e) Borsa personelinin disiplin işlerini bu Kanunda ve ilgili mevzuatta düzenlenen esas ve
usuller çerçevesinde karara bağlamak.
f) Disiplin kurulunun soruşturma yapmasına karar vermek.
g) Bu Kanun uyarınca verilen disiplin ve para cezalarının uygulanmasını sağlamak.
h) Borsada gerçekleştirilen işlemlerden doğacak ihtilafları çözmekle görevli hakem
kurulunu belirlemek.
ı) Borsa dışında yapılan işlemlerden doğabilecek ihtilafların çözümü için, mahkemeler
tarafından istenecek hakem ve bilirkişi listelerini hazırlamak ve onaylanmak üzere meclise
sunmak.
j) Bu Kanunda ve ilgili mevzuatta öngörülen belgeleri tasdik etmek.
k) Borsanın bir yıl içindeki faaliyeti ve bölgesinin iktisadî durumu hakkında yıllık rapor
hazırlayıp meclise sunmak.
l) Hazırladığı iç yönergeyi meclise sunmak.
m) Borsaya ait her türlü incelemeyi yapmak, endeks ve istatistikleri tutmak ve başlıca
maddelerin borsada oluşan fiyatlarını tespit etmek ve bunları uygun vasıtalarla ilân etmek.
n) Yüksek düzeyde vergi ve tescil ücreti ödeyen, ihracat yapan, teknoloji geliştiren
üyelerini ödüllendirmek.
o) Bütçede karşılığı bulunmak kaydıyla sosyal faaliyetleri desteklemek ve özendirmek,
bağış ve yardımlarda bulunmak, burs vermek, meclis onayı ile okul ve derslik yapmak.
p) Bu Kanunla ve sair mevzuatla borsalara verilen ve özel olarak başka bir organa
bırakılmayan diğer görevleri yerine getirmek.

Borsa Disiplin Kurulu’nun Görevleri
Madde 44.-Borsa disiplin kurulunun görevleri şunlardır:
a) Borsa üyelerinin disiplin soruşturmalarını bu Kanunda ve ilgili mevzuatta öngörülen usul ve esaslara uygun olarak yürütmek.
b) Meclise, borsa üyeleri hakkında disiplin ve para cezası verilmesini önermek.